Nội dung chính
Thủy sản Việt Nam đã chạm mốc gần 11,3 tỷ USD vào cuối năm 2025, mở ra cơ hội và thách thức mới trong kỷ nguyên thương mại xanh.
Quý IV 2025: Giai đoạn nước rút quyết định
Năm 2025, xuất khẩu thủy sản trong quý IV đạt 3.103,0 triệu USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ năm trước. Tháng 12 riêng lẻ đóng góp 954,5 triệu USD, tăng 9,2%, cho thấy nhu cầu cuối năm đã phục hồi mạnh mẽ.
Cấu trúc mặt hàng: Tôm dẫn đầu, cá tra và cá biển tăng trưởng
Tôm – Ngọn hải đăng doanh thu
Tôm tiếp tục là mặt hàng chủ lực với kim ngạch khoảng 4,65 tỷ USD, tăng 20% so với 2024. Đặc biệt, tôm hùm ghi tăng hơn gấp đôi, đạt 817 triệu USD, phản ánh nhu cầu bùng nổ tại các thị trường châu Á, nhất là Trung Quốc.
Cá tra và các loài cá biển
Cá tra đạt 2,19 tỷ USD (+8%), trong khi các loài cá biển khác đạt 2,16 tỷ USD (+12%). Sự tăng trưởng đồng đều này khẳng định vị thế của thủy sản khai thác trong tổng thể xuất khẩu.
Cá ngừ – Điểm trầm
Cá ngừ giảm 10,8% trong quý IV do thiếu nguyên liệu, chi phí đánh bắt tăng và áp lực từ các quy định IUU và MMPA của Hoa Kỳ.
Thị trường tiêu thụ: Trung Quốc, Hồng Kông và thách thức Mỹ
Thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và Hồng Kông, ghi nhận mức tăng trưởng 22,9% trong quý cuối năm, trở thành “điểm tựa” quan trọng khi nhu cầu tiêu thụ lễ hội tăng cao.
Ngược lại, xuất khẩu sang Hoa Kỳ gặp áp lực từ quy định MMPA và lệnh cấm nhập khẩu một số loài cá từ 1/1/2026, cùng với thuế chống bán phá giá tôm POR19 dự kiến công bố cuối tháng 2/2026.
Doanh nghiệp dẫn đầu và chiến lược đa thị trường
Trong nhóm doanh nghiệp hàng đầu, STAPIMEX đạt 309,8 triệu USD, Minh Phú (các pháp nhân Cà Mau và Hậu Giang) trên 542 triệu USD, và Vĩnh Hoàn giữ vị trí số 1 về cá tra với 249,0 triệu USD.
Những tên tuổi như Phát Lợi, An Hải và CASES đã chuyển trọng tâm sang sản phẩm chế biến sâu và thị trường Trung Quốc, tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) và khối CPTPP (hơn 3 tỷ USD) để giảm phụ thuộc vào thị trường Mỹ.
Áp lực tiêu chuẩn xanh và yêu cầu tuân thủ
Quý IV cho thấy các rào cản kỹ thuật như thẻ vàng IUU và quy định MMPA đang ảnh hưởng mạnh đến nhóm hải sản khai thác. Doanh nghiệp cần minh bạch hoá chuỗi cung ứng, triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc và nâng chuẩn kiểm soát chất lượng để duy trì thị phần ở các thị trường khó tính.
Triển vọng 2026: Định hướng bền vững
Đối với năm 2026, thước đo thành công sẽ không chỉ là kim ngạch mà còn là khả năng thích ứng với yêu cầu thương mại xanh, tính minh bạch của chuỗi cung ứng và chiến lược chuyển dịch thị trường linh hoạt.
- Tăng tỷ trọng sản phẩm có giá trị gia tăng, tối ưu chuỗi cung ứng lạnh.
- Đầu tư vào hệ thống quản trị tuân thủ: nhật ký khai thác, truy xuất nguồn gốc, chứng chỉ bảo vệ động vật biển.
- Mở rộng kênh bán hàng hiện đại (e‑commerce, thị trường nội địa cao cấp) để giảm phụ thuộc vào thị trường truyền thống.
Như vậy, gần 11,3 tỷ USD trong năm 2025 là một cột mốc ấn tượng, nhưng đồng thời cũng là lời nhắc rằng mỗi thay đổi chính sách có thể tạo ra “cú phanh” nếu doanh nghiệp chưa chuẩn bị đầy đủ. Hành trình bứt tốc tiếp tục, nhưng phải đi trên con đường xanh và bền vững.