>>Quảng Ninh: Không để ô nhiễm môi trường các cụm công nghiệp

UBND tỉnh Nam Định vừa ban hành Công văn số 61/UBND-VP3 yêu cầu các sở, ngành, địa phương tăng cường công tác bảo vệ môi trường tại các làng nghề trên địa bàn tỉnh.

Tăng cường bảo vệ môi trường làng nghề

Văn bản nêu rõ, Nam Định có nhiều làng nghề, tuy nhiên công tác bảo vệ môi trường tại một số làng nghề còn tồn tại nhiều hạn chế. Trong đó, một số xã có làng nghề chưa lập và trình phê duyệt phương án BVMT theo quy định. Hầu hết các cơ sở sản xuất trong làng nghề phát triển tự phát, manh mún, quy mô sản xuất phân tán, nhỏ lẻ, công nghệ lạc hậu, hoạt động không liên tục, sản xuất theo thời vụ. Nguồn vốn có hạn nên việc đầu tư máy móc thiết bị mới vào sản xuất cũng như đầu tư cho công tác BVMT, xử lý chất thải còn khó khăn. Nhiều làng nghề chưa có hệ thống thu gom nước thải tách biệt với hệ thống thu gom nước mưa, chưa có biện pháp xử lý nước thải, khí thải trước khi xả thải ra ngoài môi trường, chưa có điểm tập kết chất thải rắn đáp ứng yêu cầu…

Nhiều làng nghề truyền thống gây ô nhiễm môi trường cao

Theo đó, UBND tỉnh Nam Định yêu cầu chính quyền cấp huyện phải rà soát cơ sở, hộ gia đình sản xuất thuộc ngành, nghề không khuyến khích phát triển tại làng nghề. Cơ sở hộ gia đình không thực hiện kế hoạch chuyển đổi ngành, nghề và các cơ sở gây ô nhiễm môi trường kéo dài đưa vào kế hoạch chuyển đổi ngành nghề tại làng nghề, di dời cơ sở, hộ gia đình ra khỏi làng nghề.

Đồng thời, rà soát lại quy hoạch sử dụng đất, bố trí phân bổ quỹ đất phù hợp với quy hoạch của địa phương để xây dựng các Cụm công nghiệp làng nghề gắn với BVMT để di dời các cơ sở sản xuất gây ô nhiễm môi trường ra khỏi khu dân cư.

Đối với các sở, ngành, các đơn vị liên quan, ông Trần Anh Dũng – Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Nam Định chỉ đạo phải hướng dẫn các địa phương, các cơ sở, doanh nghiệp sản xuất thực hiện quy định trách nhiệm về bảo vệ môi trường làng nghề. Rà soát tổng hợp, công bố danh sách các nghề, làng nghề được khuyến khích phát triển và làng nghề gây ô nhiễm môi trường. Tham mưu UBND tỉnh ban hành Kế hoạch chuyển đổi ngành nghề không khuyến khích phát triển, di dời ra khỏi làng nghề.

Ô nhiễm từ nhiều năm nay

>>>Hải Phòng: Làng “phế liệu” phường Tràng Minh bao giờ xử lý ô nhiễm môi trường?

>>>Quảng Ninh: Đẩy mạnh kiểm soát ô nhiễm môi trường tại các cụm công nghiệp

Theo thống kê, toàn tỉnh Nam Định hiện có 142 làng nghề công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, trong đó có 17 làng nghề truyền thống có lịch sử hình thành, phát triển hàng trăm năm, có cả những làng nghề có lịch sử hình thành, phát triển gần 1000 năm. Chỉ có 45/142 làng nghề được phê duyệt phương án bảo vệ môi trường, nhiều làng nghề hình thành mới không được khuyến khích phát triển và tình trạng ô nhiễm môi trường là vấn đề nổi cộm, nhức nhối kéo dài của nhiều làng nghề, như: tái chế nhôm Bình Yên (Nam Trực), sơn mài Cát Đằng (Ý Yên), rèn Vân Chàng (Nam Trực…)

Một trong những “điểm nóng” về ô nhiễm môi trường ở Nam Định là làng nghề từ nhiều năm nay được nhắc tới với cái tên Bình Yên mà không yên bình – làng nghề tái chế nhôm Bình Yên ở xã Nam Thanh, huyện Nam Trực. 

Với gần 300 hộ hành nghề tài chế nhôm, sản xuất ngay tại khuôn viên nhà ở của mình. Bình quân, mỗi tháng làng Bình Yên tái chế khoảng 1.500 tấn nhôm phế liệu, sử dụng trên 40 tấn than đá và 2 tấn hóa chất để tẩy trắng sản phẩm. Với từng ấy nguyên liệu, mỗi ngày các hộ dân ở làng này thải ra ngoài môi trường 4-5 tấn chất thải nguy hại, hàng trăm mét khối nước thải chúa hóa chất tẩy rửa  và cặn bã từ khâu tẩy rửa sản phẩm (gồm axit, xút, crom và một số hóa chất chuyên dụng khác) chưa qua xử lý. Nước thải thì được đẩy hết ra các rãnh trong làng rồi chảy ra kênh mương, chất thải thì chất đầy trên những con đường, đầu ngõ. Cùng với ô nhiềm nước là khói bụi, mùi khét lẹt bốc lên từ các lò nấu nhôm.

Các ngành nghề truyền thống cơ khí luôn có mực độ ô nhiễm vượt ngưỡng

Mặc dù tháng 6/2008 các ngành chức năng của tỉnh Nam Định và Cơ quan hợp tác phát triển Thụy Sỹ đã hỗ trợ làng nghề Bình Yên xây dựng 92 hố gas, 141 ống khói tại các hộ nhúng rửa sản phẩm nhôm, cô đúc nhôm, 186 thùng nhựa cho 93 hộ nhúng rửa sản phẩm, 30 thùng đặt tại kho chứa chất thải nguy hại tại bãi rác của xã. Tuy nhiên, những thiết bị này chỉ là dụng cụ chứa chứ hoàn toàn không xử lí được các chất độc hại, ống khói cũng chỉ cao hơn căn nhà mái bằng chút ít nên khí thải vẫn luẩn quẩn trong khu dân cư. Đến nay, nó hoàn toàn không còn tác dụng.

Cách đây 20 năm, UBND tỉnh Nam Định đã phê duyệt, cho triển khai tại đây một dự án khắc phục ô nhiễm, cải tạo môi trường với số vốn đầu tư gần 90 tỷ đồng, tập trung vào công tác tuyên truyền, cải tạo, nâng cấp hệ thống thu gom, xử lý nước thải, chất thải nguy hại, đất bị ô nhiễm. Xây dựng một trạm xử lý nước thải công suất 500m3/ngày đêm. Tuy nhiên, dự án được đánh giá không mang lại nhiều hiệu quả.

Bên cạnh đó là làng nghề cơ khí Vân Chàng đã tồn tại hơn 700 năm với 283 hộ sản xuất, các sản phẩm chủ yếu gồm: nhôm thỏi, dao, kéo, xẻng, bánh lồng, phụ tùng xe máy, xe đạp… cũng trong tình trạng ô nhiễm nghiêm trọng.

Được biết, thị trấn Nam Giang đã lập phương án BVMT và được UBND huyện Nam Trực phê duyệt tại Quyết định số 1000/QĐ-UBND ngày 17/9/2018, xác nhận Đề án BVMT đơn giản cho 283 hộ làm nghề theo quy định. Tuy nhiên, kết quả kiểm tra của Sở Tài nguyên và Môi trường Nam Định cho thấy: nhận thức, ý thức về BVMT của các hộ sản xuất trong làng nghề còn hạn chế. Thị trấn Nam Giang chưa thực hiện đầy đủ một số nội dung theo phương án BVMT đã được phê duyệt. Chưa có hệ thống xử lý nước thải tập trung, chưa tách riêng hệ thống thu gom nước mưa và nước thải sản xuất, chưa tổ chức thu gom chất thải nguy hại về kho chứa,… 124 hộ sản xuất trong làng nghề có phát sinh khí thải chưa có biện pháp xử lý trước khi thải ra ngoài môi trường.

[wpcc-script language=”javascript” src=”https://diendandoanhnghiep.vn/js/raty/jquery.raty.js”]

[wpcc-script]

>>Quảng Ninh: Thêm trải nghiệm mới cho du khách trên Vịnh Hạ Long

Một ngày làm thợ dệt

Đã bao đời nay, người Phùng Xá (huyện Mỹ Đức, TP Hà Nội) đã kỳ công gìn giữ nghề dệt lụa cổ truyền của mình. Nằm cách trung tâm Hà Nội khoảng 40km, xã Phùng Xá nổi tiếng với nghề dệt truyền thống. Những âm thanh lách cách chẳng thể lẫn từ những chiếc máy dệt theo tôi đi khắp làng dệt Phùng Xá.

Những âm thanh lách cách chẳng thể lẫn từ những chiếc máy dệt

Đến đây, được nghe những nghệ nhân kể chuyện về những thời kỳ hoàng kim của làng nghề dệt cùng những thời kỳ suy tàn đến giải thể, chúng ta mới thấy thấm thía sự vất vả của những thế hệ đã từng gắn bó với nghề trồng dâu nuôi tằm. Có lẽ, khách du lịch và những người yêu trải nghiệm, yêu làng nghề khi đến với nơi này không chỉ hấp dẫn bởi những sản phẩm dệt thủ công chất lượng mà còn ấn tượng bởi giá trị văn hóa lịch sử một thời.

Một nghệ nhân cao niên cho biết, tuy có sự kết hợp khung dệt cũ với các loại máy móc công nghệ cao nhưng những nghệ nhân nơi này, đặc biệt là những người lớn tuổi trong làng, hầu hết đều sở hữu tay nghề dệt khá cao. Bằng sự sáng tạo và tình yêu với nghề, những nghệ nhân trong làng đã bám chặt lấy nghề và tạo ra sức sống mới cho làng nghề của mảnh đất này. Hiện nay giá trị kinh tế từ nghề rất lớn.

Bao đời nay biết bao người Phùng Xá đã nỗ lực giữ nghề

Đến với làng nghề dệt Phùng Xá, chúng ta đều thầy mỗi gia đình thường có từ 1 đến 4 máy dệt. Các hộ thường lấy nguyên liệu về nhà dệt, nhuộm, sau đó giao lại cho cơ sở để cắt và may hoàn thiện sản phẩm. Những sản phẩm lụa tơ tằm được làm thủ công, chất lượng và đa dạng màu sắc là những sản phẩm tinh xảo được hình thành qua rất nhiều công đoạn và trí tuệ của thợ dệt lụa Phùng Xá.

Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận đã kế thừa và phát huy giá trị nghề với sản phẩm chăn do con tằm tự nhả tơ

Đặc biệt là được gặp Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận, người đã sáng tạo ra những sản phẩm dệt độc đáo chính là sản phẩm chăn do con tằm tự dệt mà không cần đến kéo sợi, ươm tơ. Nghe bà chia sẻ kinh nghiệm “như lòng bàn tay” về tập quán sinh hoạt của con tằm, và đã thành công trong việc điều khiển chúng tự dệt lên tấm kén phẳng như thế nào. Nghệ nhân Thuận cũng chia sẻ về việc nghiên cứu dệt tấm vải lụa từ sợi tơ lấy từ cuống sen, tạo ra một sản phẩm mang đậm hồn quê Việt có thể xuất khẩu và được du khách tìm đến trong các chuyến du lịch trải nghiệm.

>>Nam Định: Đưa văn hoá tâm linh vào khai thác du lịch 

Tiếng lành đồn xa, khách hàng biết đến lụa Phùng Xá ngày một nhiều hơn. Những khung cửi trong xưởng dệt trước đó phủ bạt lặng thinh nay lại rộn ràng tiếng thoi đưa, nong kén chật lối. Nhờ vậy, nhiều thợ ươm tơ, dệt vải trong làng có thêm động lực bám trụ với nghề truyền thống.

Nâng cao giá trị kinh tế làng nghề

Làng nghề Phùng xá đang tiếp tục bứt phá mạnh mẽ, tạo việc làm và thu nhập cao cho người dân. Thay vì dệt lụa, các hộ đã chuyển sang dệt khăn mặt, khăn tắm tiêu thụ khắp cả nước và xuất khẩu.

Các sản phẩm dệt khăn mặt, khăn tắm được tiêu thụ khắp cả nước và xuất khẩu

Phó Chủ tịch UBND xã Phùng Xá Phan Thị Nhung cho biết, toàn xã hiện có khoảng 1.700/2.230 hộ gia đình chuyên sản xuất, kinh doanh các sản phẩm khăn mặt, khăn tắm… Nghề đã tạo việc làm cho 4.500 lao động trên địa bàn và khoảng 2.000 lao động vùng lân cận. Giá trị kinh tế làng nghề chiếm gần 70% cơ cấu kinh tế toàn xã.

Các hộ sản xuất, doanh nghiệp ở địa phương đã rất tích cực tham gia vào Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) của Thành phố Hà Nội nhằm xây dựng thương hiệu, quy chuẩn chất lượng cho sản phẩm. Trong đó có 8 chủ thể và 34 hộ sản xuất, doanh nghiệp với sản phẩm như “Khăn lụa tơ tằm”, “Khăn lụa tơ sen”, “Chăn bông tơ tằm tự dệt”; các sản phẩm khăn mặt, khăn tắm làm từ sợi nở, sợi tre, sợi cotton… đã được chứng nhận.

Sản phẩm lụa tơ tằm tinh xảo được hình thành qua rất nhiều công đoạn và trí tuệ của thợ dệt

Theo ông Phạm Đình Thành, Giám đốc Công ty TNHH Dệt may Thành Long, doanh nghiệp đã sản xuất được dòng sản phẩm khăn bông sợi nở có khả năng thấm hút cao, mềm mại, tiện dụng, an toàn. Sản phẩm đang được bày bán ở nhiều siêu thị và được các khách sạn đặt hàng nhờ áp dụng khoa học kỹ thuật.

Cũng như ông Thành, Ông Đỗ Hữu Trí, chủ cơ sở dệt ở thôn Hạ, xã Phùng Xá cho biết: Xưởng sản xuất của gia đình ông có 20 lao động tập trung. Ngoài ra, cơ sở còn gián tiếp tạo việc làm cho hàng trăm lao động vệ tinh nhận hàng về làm tại nhà.

Những sản phẩm lụa tơ tằm tinh xảo được hình thành qua rất nhiều công đoạn và trí tuệ của thợ dệt lụa Phùng Xá, thu hút rất nhiều du khách trong và ngoài nước. Đặc biệt là mang lại giá trị kinh tế cao và tạo sinh kế cho người dân địa phương.

[wpcc-script language=”javascript” src=”https://diendandoanhnghiep.vn/js/raty/jquery.raty.js”]

[wpcc-script]