Nội dung chính
Luật Xây dựng sửa đổi 2026: Giải pháp gỡ bỏ rào cản pháp lý
Luật Xây dựng (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, hứa hẹn xóa bỏ nhiều điểm nghẽn pháp lý trong hoạt động xây dựng. Đồng thời, nó tạo ra những thách thức mới trong soạn thảo và quản lý hợp đồng, cũng như trong kiểm soát rủi ro pháp lý.
Ba nhóm cải cách trọng tâm
1. Đổi mới phương thức quản lý đầu tư
- Cải tiến quy trình phê duyệt dự án, chia rõ dự án công, PPP và đầu tư kinh doanh.
- Rút ngắn thời gian cấp phép, giảm số lượng hồ sơ cần nộp.
- Cho phép các chủ thể tự chịu trách nhiệm theo mô hình quản lý dự án đơn giản hoá.
2. Đơn giản hoá thủ tục hành chính và điều kiện đầu tư
- Thiết kế trong báo cáo khả thi không còn giới hạn chỉ “thiết kế cơ sở”.
- Giải phóng một số loại giấy phép cho các công trình nhỏ hoặc dự án khi khởi công.
- Bỏ yêu cầu năng lực tổ chức, thay bằng đánh giá kinh nghiệm cá nhân.
3. Hoàn thiện cơ chế quản lý chi phí và hợp đồng
- Chi phí đầu tư được tính toán dần theo từng giai đoạn, thay vì “đúng đủ” ngay từ đầu.
- Rõ ràng hoá các trường hợp bất khả kháng và tiêu chuẩn hoàn thành cơ bản.
- Đưa ra nguyên tắc bảo đảm nghĩa vụ dựa trên pháp luật dân sự.
Những quan điểm của chuyên gia
Gỡ nhiều nút thắt trong hoạt động đầu tư xây dựng
Trong Hội thảo quốc gia Luật Xây dựng 2025, các chuyên gia đồng thuận rằng việc đơn giản hoá quy trình sẽ giảm thiểu thiệt hại cho doanh nghiệp. Ông Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch VIAC, nêu ví dụ về dự án cầu nối của doanh nghiệp Hàn Quốc bị trì hoãn nhiều năm do thiếu giấy phép.
Ông Bùi Văn Dưỡng, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế – Quản lý đầu tư xây dựng, khẳng định ba nhóm cải cách sẽ tạo môi trường đầu tư minh bạch hơn.
Kiểm soát rủi ro pháp lý phát sinh
Luật mới đưa ra mô hình phân cấp quyền lực, chuyển trọng tâm từ thủ tục sang quản trị rủi ro. Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp không kịp nắm bắt các quy định mới, tranh chấp vẫn có thể gia tăng.
PGS. TS. Tô Văn Hòa, Hiệu trưởng Trường Đại học Luật Hà Nội, nhấn mạnh rủi ro trong các dự án hàng chục nghìn tỷ đồng, đòi hỏi hợp đồng chi tiết, phân bổ trách nhiệm rõ ràng.
Luật sư Nguyễn Phương Nam (Đoàn Luật sư TP. Hà Nội) cho biết các tranh chấp thường liên quan đến điều kiện thanh toán, tiến độ và quyết toán. Do đó, hợp đồng cần quy định chi tiết về thời gian, phương thức thanh toán và biện pháp xử lý thay đổi.
Để giảm thiểu rủi ro, doanh nghiệp cần:
- Theo dõi kịp thời các văn bản hướng dẫn của cơ quan quản lý.
- Chuẩn hoá mẫu hợp đồng dựa trên các tiêu chuẩn mới.
- Tăng cường đối thoại với cơ quan cấp phép để hiểu đúng quy định.
- Đào tạo đội ngũ pháp lý nội bộ về các khái niệm bất khả kháng và hoàn thành cơ bản.
Việc thực hiện những biện pháp trên sẽ giúp các nhà đầu tư tận dụng tối đa lợi thế của Luật Xây dựng sửa đổi, đồng thời giảm thiểu chi phí phát sinh và tranh chấp không mong muốn.