Nội dung chính
Giá gạo xuất khẩu năm 2026 dự kiến sẽ không hồi phục nhanh chóng do nguồn cung dư thừa và chính sách nhập khẩu thắt chặt.
Trong bối cảnh nguồn cung gạo toàn cầu đang ở mức cao kỷ lục, các nhà xuất khẩu lớn như Ấn Độ, Thái Lan và Việt Nam đang tranh giành thị phần trong khi khách hàng trì hoãn mua hàng. Những yếu tố này khiến giá gạo xuất khẩu năm 2026 vẫn chịu áp lực mạnh.
Bối cảnh thị trường gạo 2025‑2026
Năm 2025, chỉ số giá gạo của FAO (FARPI) đã giảm gần 20% so với cùng kỳ năm trước, trong đó tháng 11 giảm thêm 1,5%. Đà giảm này tiếp tục kéo dài tới đầu năm 2026, phản ánh mức cung dư thừa và sự cạnh tranh gay gắt giữa các nước xuất khẩu.
Các nhà xuất khẩu hàng đầu
- Ấn Độ: Dự báo giá sẽ giảm 15‑25 USD/tấn vào tháng 3/2026 do vụ mùa kỷ lục.
- Thái Lan: Đang tăng cường xuất khẩu để duy trì thị phần.
- Việt Nam: Xuất khẩu khoảng 8 triệu tấn, nhưng giá trung bình giảm gần 20% so với năm 2025, dẫn tới doanh thu ngoại tệ chỉ khoảng 4,1 tỷ USD – giảm 1,5 tỷ USD so với năm trước.
Những yếu tố kéo dài áp lực giá
1. Nguồn cung dư thừa toàn cầu: FAO ước tính sản lượng gạo toàn cầu năm 2025/26 sẽ đạt 556,4 triệu tấn, tăng 1,2% so với năm trước, trong khi tiêu thụ dự kiến chỉ 550,8 triệu tấn.
2. Chính sách nhập khẩu thắt chặt: Indonesia và Philippines đã áp dụng các hạn chế mới, giảm khả năng tiêu thụ của các nhà xuất khẩu và làm gia tăng cạnh tranh.
3. Tạm dừng mua hàng của khách hàng lớn: Các tập đoàn thực phẩm và các nhà chế biến đang hoãn mua để chờ giá ổn định, làm giảm nhu cầu ngắn hạn.
Tác động tới các bên liên quan
Giá gạo thấp sẽ có lợi cho người tiêu dùng giá nhạy cảm ở châu Phi và các khu vực đang đối mặt lạm phát thực phẩm, nhưng đồng thời sẽ làm giảm thu nhập của nông dân châu Á – nơi sản xuất gần 90% lượng gạo thế giới.
Đối với nhà xuất khẩu, lợi nhuận biên sẽ bị ép hẹp. Ví dụ, Việt Nam đã mất gần 1,5 tỷ USD doanh thu do giá giảm, trong khi chi phí sản xuất và vận chuyển vẫn duy trì mức cao.
Dự báo và chiến lược cho năm 2026
Theo các chuyên gia của FAO, nếu nguồn cung không được cân bằng với nhu cầu, giá gạo có thể duy trì mức thấp trong suốt năm 2026. Các nhà xuất khẩu nên tập trung vào:
- Đa dạng hoá thị trường – tìm kiếm cơ hội tại các khu vực chưa có hạn chế nhập khẩu.
- Tăng giá trị gia tăng – đầu tư vào chế biến và bao bì cao cấp để nâng cao giá bán.
- Thương thảo các hiệp định thương mại – giảm thiểu rủi ro từ các chính sách nhập khẩu bảo hộ.
Đối với nông dân, việc hợp tác với các công ty nông nghiệp để ký hợp đồng tương lai (futures) hoặc hợp đồng chốt giá (forward contracts) sẽ giúp ổn định thu nhập trong bối cảnh thị trường biến động.
Nhìn chung, cho đến khi nhu cầu tiêu thụ bắt kịp cung, giá gạo xuất khẩu năm 2026 sẽ không phục hồi mạnh mẽ. Các bên liên quan cần chuẩn bị chiến lược linh hoạt để duy trì lợi nhuận và bảo vệ thu nhập.