Nội dung chính
Đổi mới sáng tạo đang mở ra một kỷ nguyên mới, biến các trường đại học thành những trung tâm tri thức chiến lược cho nền kinh tế tri thức.
1. Nghị quyết quốc gia – Động lực pháp lý cho đổi mới
Hai nghị quyết quan trọng của Trung ương – 57-NQ/TW về đột phá khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và 71-NQ/TW về giáo dục đào tạo – đã tạo ra một khung pháp lý linh hoạt, cho phép các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân thử nghiệm công nghệ mới mà không lo ngại trách nhiệm pháp lý khi gặp rủi ro khách quan. Các biện pháp này bao gồm:
- Cho phép đầu tư mạo hiểm trong nghiên cứu.
- Miễn trừ trách nhiệm cho các dự án thí nghiệm.
- Tăng cường ngân sách và hạ tầng khoa học‑công nghệ.
Những quyết sách này không chỉ mở rộng không gian nghiên cứu mà còn giải quyết lâu dài các nút thắt về cơ sở vật chất và tài chính mà các trường đại học đã gặp phải trong nhiều năm.
2. Trường Đại học Bách Khoa – Bằng chứng thực tiễn
Trường Đại học Bách Khoa (ĐHQG‑TPHCM) đã nhanh chóng biến các định hướng trên thành các dự án thực tiễn, tập trung vào ba trụ cột: chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học‑đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.
Những kết quả nổi bật:
- Số bài báo khoa học tăng gấp năm lần trong hơn một thập kỷ, vượt 1.000 bài mỗi năm, trong đó hơn 50% đăng trên các tạp chí quốc tế uy tín.
- Giai đoạn 2021‑2025: 4.730 công trình quốc tế (WoS/Scopus), tăng hơn gấp đôi so với 2016‑2020.
- 2024: Các bài báo WoS chiếm 46% tổng công bố, trung bình hơn 2 bài/giảng viên/năm – mức tương đương các trường đại học hàng đầu Hàn Quốc.
- 7.842 hợp đồng chuyển giao công nghệ (2015‑2024) với giá trị gần 1.000 tỷ đồng.
Những con số này chứng tỏ môi trường nghiên cứu đã được nâng cấp, đồng thời tạo ra một vòng quay tích cực: công bố khoa học cao thu hút tài trợ, tài trợ lại tăng cường năng lực nghiên cứu.
3. Đại học Quốc gia TPHCM – Hạt nhân của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo
Đại học Quốc gia TPHCM (UHT) không chỉ là “nhạc trưởng” điều phối các trường thành viên mà còn là chủ trì hai mạng lưới công nghệ trọng điểm: Trí tuệ nhân tạo và Công nghệ bán dẫn tại miền Nam. UHT đã khởi công Trung tâm Đổi mới sáng tạo – Deep‑Tech Complex, một nền tảng kết nối:
- Chính phủ, bộ, ngành.
- Trường đại học, viện nghiên cứu.
- Doanh nghiệp, nhà đầu tư.
Trung tâm tiếp nhận các bài toán thực tiễn từ địa phương và doanh nghiệp, hình thành nhóm nghiên cứu mạnh, phát triển công nghệ lõi và thúc đẩy khởi nghiệp.
UHT còn mở rộng mạng lưới trung tâm đổi mới sáng tạo quốc tế, đồng thời hợp tác chặt chẽ với các tỉnh miền Nam (Đồng Tháp, Tây Ninh, Đồng Nai, Cà Mau…) để xác định sản phẩm chiến lược và triển khai nghiên cứu đáp ứng nhu cầu thực tiễn.
4. Nguồn nhân lực chất lượng cao – Chìa khóa cạnh tranh lâu dài
Theo lời GS.TS Nguyễn Thị Thanh Mai, Giám đốc UHT, trong bối cảnh kinh tế tri thức và chuyển đổi xanh, nguồn nhân lực gắn với nghiên cứu và công nghệ lõi là yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh. Với hơn 100.000 sinh viên, UHT không chỉ đào tạo nhân lực cao cấp mà còn là động lực tăng trưởng mới cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia.
Trong chiến lược phát triển Đô thị Khoa học Công nghệ Bắc TPHCM, UHT cam kết xây dựng một không gian tích hợp từ đào tạo, nghiên cứu, sản xuất tới thương mại hoá, khẳng định vai trò trung tâm tri thức của khu vực phía Nam và toàn quốc.
Mạnh Tùng